Zasada kurka
W realnej makroekonomii banki centralne i banki komercyjne zwiększają podaż pieniądza przez operacje skarbowe i kreację kredytu. W trwałych grach online rzadko występuje bankowość rezerwy cząstkowej; zamiast tego inżynierowie oprogramowania projektują kurki, czyli deterministyczne reguły, które tworzą nowe jednostki waluty, gdy gracze wykonają zatwierdzoną czynność.[1]
Ekonomista Edward Castronova w swoim przełomowym badaniu z 2001 roku dotyczącym świata Norrath z gry EverQuest oraz w książce z 2005 roku Synthetic Worlds zauważył, że gracz zdobywający monety, pokonując potwory, zamienia w praktyce czas i energię elektryczną w syntetyczną siłę nabywczą.[2] Ponieważ tysiące graczy powtarza te pętle jednocześnie na dziesiątkach serwerów, nawet drobne krople monet sumują się w ogromną ekspansję pieniężną.
Gra Final Fantasy XIV to udokumentowany przykład. Gracze otrzymują Gil z głównych zadań fabularnych, z nagród Duty Roulette, z Levequestów oraz ze sprzedaży allagańskich srebrnych elementów bezpośrednio sprzedawcom NPC. Podobnie w World of Warcraft surowe złoto napływa z zadań światowych, łupów z bossów dawnych lochów oraz nagród z garnizonu lub tablicy misji. W Old School RuneScape jednym z najbardziej znaczących źródeł nie jest wcale moneta z łupu, lecz zaklęcie High Level Alchemy, które zamienia wytworzone zbroje i broń bezpośrednio na stały poziom minimalny w sztukach złota (GP), ustalając minimalną wartość surowych rud i smoczej skóry w całej grze.[3]
Monety fiducjarne a barter towarowy
Nie wszystkie fikcyjne waluty działają jak papierowy pieniądz fiducjarny. Projektanci zazwyczaj wybierają między dwiema podstawami monetarnymi, z których każda wytwarza zupełnie inną psychologię rynku:
Czyste monety jako jednostka rozliczeniowa
- World of Warcraft GoldWaluta sprzedawców
- EVE Online ISKKredyt księgowy
- Final Fantasy XIV GilStypendium za zadania
Waluta użytkowa i towarowa
- Path of Exile Chaos OrbsPrzerabianie rzemieślnicze
- Team Fortress 2 Refined MetalPrzetopione łupy
- Diablo II Stone of JordanStandard graczy
Kiedy czyste złote monety służą wyłącznie jako tablica wyników i środek wymiany, gracze gromadzą je bez końca, chyba że ujścia u sprzedawców pochłoną nadmiar. Dla kontrastu Grinding Gear Games celowo pominęło złoto w głównej gospodarce wymiany Path of Exile (2013). Zamiast tego gracze wymieniają się funkcjonalnymi przedmiotami rzemieślniczymi: Orb of Alteration, Chaos Orb, Exalted Orb i Divine Orb. Ponieważ Chaos Orb przelosowuje losowe modyfikatory rzadkiego przedmiotu, jego siła nabywcza opiera się jednocześnie na dwóch filarach: popycie w handlu i użyteczności w rzemiośle.
Podobny, samorzutnie powstały standard pojawił się wcześniej w Diablo II Blizzarda (2000). Ponieważ złoto w grze miało znikome zastosowanie w późnej fazie i dało się je upuszczać w małych stosach ekwipunku, gracze niezależnie przyjęli Stone of Jordan (SoJ), kompaktowy i powszechnie pożądany unikatowy pierścień, jako swoją rezerwową walutę do transakcji o wysokiej wartości.[4] W Team Fortress 2 czasowo wypadające od Valve bronie dało się przetopić na Scrap, Reclaimed i Refined Metal, a klucze do skrzynek zaopatrzeniowych Mann Co., sprzedawane po stałej cenie $2.49 w sklepie, stały się jednostką rezerwy wyższego szczebla obok Earbuds na początku lat 2010.
Czas wytwarzania a wielopoziomowe waluty
Dlaczego jedna złota moneta kupuje bochenek chleba w jednej grze, a rumaka bojowego w innej? Ekonomiści odróżniają sumy nominalne od wskaźnika czasu wytworzenia, czyli liczby minut przeciętnej pracy gracza potrzebnych do wygenerowania jednostki waluty. Jeśli typowe zadanie daje 500 monet w ciągu dziesięciu minut, domyślna godzinowa stawka świata ze źródeł wynosi 3000 monet.
Aby nie dopuścić, by doświadczeni gracze używali ogromnych zasobów monet do wykupienia nowej sezonowej zawartości pierwszego dnia, nowoczesne gry usługowe coraz częściej stosują segmentowane poziomy walut. Zamiast jednej uniwersalnej monety gra może utrzymywać zbywalną walutę ogólną obok niezbywalnych żetonów sezonowych, pieczęci reputacji lub znaków rajdowych. Niezbywalne żetony działają jak kartki na przydziały: mierzą udział w konkretnym dodatku, nie pozwalając staremu majątkowi omijać nowych bramek postępu. W Second Life Linden Lab oddziela dolary Linden (L$), wymieniane między użytkownikami i możliwe do wymiany na rynku LindeX, od opłat za poziomy platformy wyrażanych w dolarach amerykańskich, dzięki czemu koszty hostingu serwerów są odseparowane od handlu w świecie gry.[5]
| Egzemplarz waluty | Typ waluty | Główne źródło emisji | Wrodzona słabość |
|---|---|---|---|
| Old School RuneScape GP | Moneta-źródło z progiem alchemicznym | Łupy potworów i High Level Alchemy | Botowanie powtarzalnych tablic bossów zwiększa podaż monet |
| Path of Exile Divine Orb | Waluta towarowa użytkowa | Rzadkie łupy potworów i przepisy sprzedawców | Zmiany łatek w kosztach metamodów nagle przeceniają rezerwy |
| Team Fortress 2 Refined Metal | Towar z ograniczonym czasowo dropem | Automatyczny licznik cyklicznego dropu przedmiotów | Bezczynne konta farmiące stopniowo obniżają wartość metalu względem kluczy |
| Dolar Linden w Second Life | Zarządzany bon platformy | Biuro podaży Linden Lab i płynność LindeX | Zależy wyłącznie od wypłacalności i polityki operatora platformy |
Udokumentowane źródła i uwagi
- Richard Bartle, Designing Virtual Worlds (New Riders, 2003), rozdziały o zamkniętej pętli stanu świata i źródłach zasobów.
- Edward Castronova, Synthetic Worlds: The Business and Culture of Online Games (University of Chicago Press, 2005).
- Jagex Ltd., Old School RuneScape Grand Exchange & Item Sink Dev Blogs (2021–2023), dokumentujące progi cenowe High Alchemy.
- Yanis Varoufakis, „Economics of Virtual Worlds”, eseje na Valve Economics Blog (2012), analizujące samorzutne waluty wymiany.
- Linden Research Inc., Second Life Economic Statistics and LindeX Exchange Documentation.